Blogs

Zusje, buurjongen, klasgenoot: de bewustwording van hun verschillende rollen maakt kinderen flexibeler en ruimdenkend

Een kind speelt veel rollen, zoals vriend(innet)je, buurjongen/meisje, zoon of dochter, kleinkind, klasgenoot enz. Door kinderen daar regelmatig op attent te maken, gaan ze flexibeler denken en worden ze beter in probleemoplossen. Dit blijkt uit een onderzoek van de Duke University dat op 2 juli is gepubliceerd in Developmental Science. De kinderen van de onderzochte groep waren 6 en 7 jaar.

 

Dit is één van de eerste onderzoeken over wat het effect is als kinderen gewezen worden op het feit dat ze meerdere rollen hebben. Door een simpele verandering in hun mindset verbeteren hun probleemoplossende vermogens en kijken ze met meer flexibiliteit naar hun sociale omgeving, aldus Sarah Gaither, een van de onderzoekers

Maar er waren meer positieve effecten. Nadat ze hadden nagedacht over hun verschilende rollen bleken de kinderen ook flexibeler te denken over ras en andere sociale groepen. Gedrag dat waardevol kan zijn in de steeds diverser wordende omgeving, aldus Gaither.

In het onderzoek onder 196 kinderen werd één groep attent gemaakt op hun verschillende rollen, terwijl een andere groep attent werd gemaakt op fysieke kenmerken, zoals armen, benen en mond. In een ander experiment werd de vergelijkingsgroep attent gemaakt op de diverse rollen van andere kinderen, maar niet op die van hunzelf.

Daarna kregen de kinderen een aantal taken. De kinderen van de eerste groep, die dus gewezen waren op hun verschillende rollen, lieten sterkere probleemoplossende en creatievere denkwijzen zien. Bij bijvoorbeeld een plaatje van een beer die naar een bijenkorf vol honing boven in een boom keek, hadden deze kinderen creatievere ideeën over hoe de beer bij de honing kon komen, zoals bijvoorbeeld door het omdraaien van een schaal die als opstapje zou kunnen dienen. Ze gaven de schaal dus een nieuwe functie. Bij het sorteren van verschillende foto’s van gezichten, zagen ze veel manieren om dit te doen: bijv. op wel of niet glimlachend, oud of jong enz. De kinderen uit de andere groepen sorteerden voornamelijk op ras of sexe.

Inclusief denken gaat ervan uit dat welzijn, succes en resultaten niet verkregen kunnen worden ten koste van de ander of zonder de ander. Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat flexibiliteit en inclusief denken bij kinderen op een simpele manier verbeterd kan worden. Dit kan vooral waardevol zijn voor leerkrachten, aldus Gaither. Maar het zou natuurlijk ook goed zijn als dit besef ook bij ouders ontstaat en zij hun kinderen ook regelmatig attenderen op hun verschillende rollen.

“Wij hebben de gewoonte in onze maatschappij om alleen over onszelf te denken in relatie tot maar één belangrijke groep per keer”, zegt Gaither. “Wanneer we kinderen eraan herinneren dat ze verschillende rollen hebben, dan leren ze verder te denken dan in de vaststaande indelingen, en beseffen ze dat er veel meer groepen zijn behalve ras en sexe”.

Het vergroot hun vermogen tot inclusief denken. Iets waar deze maatschappij alleen maar beter door kan worden.

 


Waarom is het omrekenen van maten toch zo moeilijk? (en hoe maak je het makkelijker)

In mijn praktijk lopen veel kinderen er tegenaan: het omrekenen van maten. Waarom is dat toch zo moeilijk?

Ik denk dat het komt doordat er, zoals vaak, al overgestapt wordt op ‘trucjes’ voordat het begrip er echt is. Een bevestiging hiervan kwam ik laatst weer tegen: ik vroeg aan een leerling, van de brugklas notabene, hoeveel van die kleine streepjes op de lineaal pasten in 1 cm. Hij ging ze, serieus, tellen! Om vervolgens tot de conclusie te komen: "o, dan zijn het zeker millimeters want 10 mm is 1 centimeter". Met andere woorden: hij wist wel dat er 10 mm in een cm zitten, maar dat was volkomen abstracte informatie voor hem, waarbij hij geen concreet beeld had. Dus dan kun je wel braaf leren dat iedere kleinere maat 10 keer in de grotere maat gaat, en als je dan ook nog de volgorde van de maten kunt onthouden kom je een eind. Maar het zelfstandig redeneren en manipuleren met deze informatie wordt dan lastiger.

Het eerste wat ik dan dus met deze leerling deed, was een zg. Maatboekje maken: een boekje waarin hij zelf de maten concreet kon maken. Zelf laten ontdekken wat ongeveer 1 mm dik is (vingernagel), 1 cm (dikte vinger) enz. Bij de grotere maten (hm, km) is het handig om gebruik te maken van Google Maps. Zoek het huis van de leerling en zoom in tot er onderaan bij de schaal 100 m staat. Nu kun je makkelijk zien wat er op een afstand van een hm van dat huis is. Hetzelfde met de km. Het begrip ‘schaal’ wordt nu ook gelijk concreter.

Hetzelfde doe ik dan met de oppervlaktematen, waarbij je de leerling het liefst zelf laat ontdekken dat bv. een vierkante dm niet altijd vierkant hoeft te zijn. De  oppervlakte van de hand is bijvoorbeeld ongeveer een vierkante dm. Bij de inhoudsmaten is het heel handig om te laten zien dat een dm3 evenveel is als een liter. Dit is dan een handig hulpmiddel:

 https://www.wizz-spel.nl/product/kubieke-decimeter/ (sowieso een leuke website!)

Om het omrekenen van de maten inzichtelijker te maken, maak ik dan een uitstapje naar het geld. Daar geldt immers het tientallig stelsel ook, maar het is makkelijk omdat het woord ‘euro’ steeds terugkomt, terwijl de opeenvolgende maten steeds anders heten. Maar door de vergelijking te maken met geld, wordt duidelijk wat dat omrekenen dan precies inhoudt, en wat het nut ervan is. In de winkel betaal je 20 euro tenslotte ook niet met muntjes van 10 cent.

 

 

 

De volgende stap is dan het daadwerkelijk omrekenen van de maten. In de meeste methodes wordt dat met behulp van het bekende trappetje aangeleerd. Kinderen kunnen dit trappetje zelden zelf produceren. De volgorde van de maten lukt meestal wel, al wordt de dam vaak verward met de dm. Maar moet de grootste maat nu onderaan of bovenaan? En dan de pijlen, in welke richting moeten die gaan? En komt er dan 1, 2 of 3 nullen bij?

De betekenis van de pijl die omhooggaat is natuurlijk dat je moet delen door 10 als je omrekent naar een grotere maat. Maar sommige kinderen lezen het anders: als je een mm deelt door 10 heb je een cm, en 10 km is dus een hm (waaruit overigens ook weer weinig inzicht in de maten blijkt).

Hetzelfde geldt overigens voor de horizontale versie hiervan, met de pijlen erboven en eronder.

Dan komt er nog een probleem: veel kinderen weten dat als je iets met 10 vermenigvuldigt, dat er dan een 0 bijkomt. Een voor de hand liggende fout is dan: 12,4 x 10 = 12,40. Bij het delen is het nog verwarrender. Want wat te doen als de nullen op zijn? Bij bijvoorbeeld 130 : 100 gaat er eerst een 0 af, maar dan? Dan moet er opeens overgestapt worden op het verschuiven van een komma die er niet staat.

En dan hebben we het alleen nog maar over de lengtematen gehad. Bij het omrekenen van oppervlakte- en inhoudsmaten wordt het allemaal nog lastiger. Er sluipen vaak nullen tussen, of er wordt een nul te weinig achter gezet.

 

Maar dan nu: de oplossing!

Omdat bijna al mijn leerlingen bleven struggelen met dat omrekenen, heb ik een handig hulpmiddeltje ontwikkeld. Gemaakt, uitgetest bij mijn leerlingen, aangepast, weer uitgetest, weer aangepast, net zolang tot al mijn leerlingen er mee uit de voeten konden.

Zonder pijlen, zonder alle bovenstaande problemen. Met het Rekenmaatje wordt het allemaal niet alleen makkelijker, maar ook inzichtelijker.

Hoe werkt het?

  • Zet de komma achter de om te rekenen maat
  • Vul het getal in
  • Verschuif de komma naar de maat waarnaar omgerekend moet worden
  • Lees het nieuwe getal af.

 

Bekijk ook dit uitlegfilmpje: https://youtu.be/3cyniA974YM

Snappen de leerlingen eenmaal het systeem, dan kunnen ze het ook toepassen in hun schrift. Ze moeten nog wel de maten in de goede volgorde kennen (op het Rekenmaatje staat hiervoor een handig ezelsbruggetje: Kan het dametje met de cm meten?).

En ze moeten weten dat er bij de oppervlaktematen onder de maat steeds 2 cijfers ingevuld moeten worden, en bij de inhoudsmaten 3. Op het Rekenmaatje gaat dat vanzelf: er staan 2 resp. 3 nullen onder iedere maat. Voor de rest is het dan een kwestie van het verschuiven van de komma naar de maat waarnaartoe gerekend moet worden.

Mijn leerlingen zijn erg blij met het Rekenmaatje. Ga jij je leerlingen er ook blij mee maken? Download de bestanden om zelf zo’n Rekenmaatje te maken, of bestel het kant-en-klaar op de pagina  Rekenhulpmiddelen.

Ik ben erg benieuwd naar je reactie op deze blog! Hieronder kun je een bericht achterlaten.